|
Yaşamın ilk yıllarında uyku
problemleri çok sık görülür. Uykuya
dalmakta güçlük, gece yarısı uyanma,
kabuslar ve uyurgezerlik sık
rastlanan sorunlardır . Daha büyük
çocuklarda yatağını ıslatma da sorun
olabilir. Çocuklar ihtiyaç
duydukları uyku süresi ve uykuya
dalma süresi açısından farklılık
gösterebilir. Ne kadar çabuk uyanıp
ne kadar çabuk uykuya dalacağı her
çocuk için farklılık gösterebilir.
Ebeveynlerin en önemli görevi
çocuklarına erken yaşta iyi bir uyku
alışkanlığı kazandırmak olmalıdır.
Uyku problemlerinin çözülebilir
olduğu unutulmamalıdır.
Süt çocukluğu dönemi
Yeni doğan çocuklar düzensiz bir
uyku düzenine sahiptir ve bunun
olgunlaşması yaklaşık altı ay sürer.
Yenidoğan bebekler günde ortalama
16-17 saat uyumalarına rağmen bir
kerede ancak 1-2 saat kadar uyurlar.
Çocuklar büyüdükçe günlük uyku
süresi gittikçe kısalır. Farklı
çocukların farklı ihtiyaçları
vardır. Altı aylık bir çocuğun bile
geceleri kısa bir süre için uyanması
normaldir ancak uyanıklık döneminin
sadece birkaç dakika sürmesi
gerekir.
Bebeğinizin ve dolayısıyla sizin
geceleri daha iyi uyumanız için
öneriler:
1)Bebeğinizi mümkün olduğu kadar
sakin ve sessiz tutmaya çalışın.
Gece yarısı çocuğunuzu beslemek veya
altını değiştirmek gerektiğinde onu
çok fazla uyarmayın çok fazla
uyandırmayın
2)Çocuğunuzun gündüz çok uzun süre
uyumasına izin vermeyin, gün içinde
çok uyuyacak olursa gece uyanık olma
ihtimali daha fazla olacaktır.
3)Bebeğinizin uykusunun geldiğine
dair ilk belirtide yatağına yatırın
. Bebeğinizin kendi başına uykuya
dalmayı öğrenmesi gereklidir.
Bebeğiniz uyuyana kadar onu
kucaklamak veya sallamak geç yarısı
uyandığında da aynı şeyleri
yapmanızı gerektirir. Bu da
çocuğunuzun uyumayı kendi başına
yapabilmesini engeller.
4)Bebeğinizi emzikle yatağa
koymaktan kaçının. Emzikle uyumaya
alışan bebekler de kendi başlarına
emziksiz uyumayı öğrenemezler.
Emzikler bebeğin emme ihtiyacını
gidermek içindir. Uyku için değil.
Bebeğiniz emzikle uykuya dalıyorsa
yatağa koymadan önce emziği yavaşça
çıkarın.
5)Dört ila altı aylık bebeğiniz
uyandığında müdahalenizi geciktirin.
Bebeğinizi kontrol etmeye gitmek
için birkaç dakika bekleyin çünkü
bebeğiniz belki de birkaç dakika
içinde uykuya yeniden dalabilir.
Ağlamaya devam ederse gidip kontrol
edin ancak ışığı yakmayın,
oynamayın, kucaklamayın veya
sallamayın. Eğer ağlama devam ederse
biraz daha bekleyip tekrar kontrol
edin. Kendisini neyin rahatsız
edebileceğini kontrol edin. (Aç
olabilir, altını ıslatmış olabilir,
ateşli olabilir vb.)
6) Çocukların uyku pozisyonu ve SIDS
( ani beşik ölümü sendromu).
Amerikan Pediatri Akademisi sağlıklı
çocukların sırtüstü pozisyonda
yatırılmasını tavsiye etmektedir.
Çünkü son zamanda yapılan
çalışmalara göre sağlıklı bir
çocuğun uykuda sırtüstü yatmasından
doğacak herhangi bir zarar yoktur.
7)Çocuğunuzun uyumasına yardımcı
olan ilaçlardan kaçının. Zamanla
ilaçlar etkisiz hale gelirler ve
bebeğinizin gündüz tam uyanık
olmasını engelleyebilirler. Etkileri
gece ortasında bitebilir ve gece
uyanmalarına neden olurlar. Bazı
ilaçlar gece korkularına veya diğer
uyku bozukluklarına yol açabilir.
Eğer bebek hasta ise bu öneriler
ertelenir. İyileştikten sonra uyku
düzeninin tekrar oluşturulmasına
çalışılır.
Oyun çocukluğu ve okul öncesi
dönem
Birçok aile oyun çocuklarının yatağa
gitme zamanının günün en zor kısmı
olduğunu düşünürler. Bu yaştaki bir
çocuk özellikle de kendisinden daha
büyük bir kardeşi hala uyanıksa
yatağa gitmeye direnç gösterebilir.
Oyun ve okul öncesi çocuklarının her
gece 10-12 saat uykuya ihtiyaçları
vardır.
Öneriler:
1)Çocuğunuz uykuya dalmadan önce
sessiz bir dönem geçirmesini
sağlayın. Uykudan önce sakin bir
rutin geliştirin: masal okuma,
şarkı- ninni söyleme, banyo gibi. Bu
düzenli rutin bebeğinize uyku
zamanının geldiğini hatırlatacaktır.
Çalışan anne ve babalar geç
saatlerde çocukları ile oynamak
isterler. Uykudan önce oynanan aktif
oyunlar bebekleri uyarır uykuya
dalmalarını güçleştirir.
2)Değişmeyen bir uyku planı yapın.
Sabit bir uyanma saatinin olmasını
sağlayın. Uyuma ve uyanma zamanı
haftanın yedi günü sabit-aynı
olmalıdır. Düzenli uyku ritmini
sağlamak açısından uyanma saati
uyuma saatinden daha önemlidir. Aynı
zamanda çocuğunuzu uyandırmak da onu
uyumaya zorlamaktan daha kolaydır.
3)Çocuğunuzun en sevdiği oyuncağı
veya battaniyesini yanına almasına
izin verin ( güvenli olduğuna emin
olmalısınız)
4)Çocuğunuzun rahat olduğundan emin
olun. Odanın ısısını kontrol edin
elbiseler hareketini engellememeli,
uyumadan önce çocuğunuz su içmek
isteyebilir, gece lambası açık
bırakılabilir, kapı aralık
bırakılabilir.
5)Çocuğunuzun sizle beraber
uyumasına izin vermemeye çalışın. Bu
onun yalnız başına uykuya dalmasını
öğrenmesini zorlaştırır
6)Her şikayetinde veya sizi
çağırmasında çocuğun odasına
gitmeyin. Odanın dışında veya
kapısında durarak onunla konuşmaya
çalışın.
Sık görülen uyku problemleri:
Kabus görme
Kabuslar genellikle rüyaların yoğun
olduğu gecenin ikinci yarısında
ortaya çıkan korkunç rüyalardır.
Gecede birden fazla olabilir. Kabus
sona erdikten sonra çocuğunuz uyanır
ve kabusu size anlatabilir.
Çocuğunuz ağlayabilir korkulu
olabilir fakat sizin yanında
olduğunuzun farkındadır. Kabusun
ayrıntılarıyla hatırladığı için
yeniden uykuya dalması güç
olacaktır. Kabuslarla nasıl başa
çıkabilirsiniz? Çocuğunuzun yanına
olabildiğince çabuk gidin. Ona
yanında olduğunuz ve ona hiçbirşeyin
zarar vermesine izin vermeyeceğiniz
konusunda güven verin. Kendini
güvende hissetmesi için küçük bir
ışık yakmasına izin verin Çocuğunuz
eğer çok korkmuşsa onu rahatlatın ve
sakinleştirin. Kabusların çocuk
tarafından gerçek sanıldığını
aklınızdan çıkarmayın. Rüyasında
neler gördüğünü anlatmasını isteyin.
Çocuğunuz sakinleştikten sonra
tekrar uyuması için onu
cesaretlendirin.
Gece korkuları
Gece korkuları kabuslardan daha
şiddetli ve korkutucudur. Ancak çok
sık görülmez. Genellikle oyun ve
okul öncesi çocuklarda görülür.
Uykunun en derin dönemlerinde oluşur
ve genellikle çocuk uyandırılamaz.
Gece korkuları kontrol edilemeyen
ağlamalara terlemeye titremeye,
hızlı nefes almaya çığlık atmaya
tekmelemeye de yol açabilir. Çocuk
hiçbir kimsenin kendi yanında
olduğunu fark edemeyebilir. Sizi
fark edemez ve itebilir. Gece
korkuları 45 dakikaya kadar
uzayabilir ancak genellikle daha
kısa sürer. Çocuk tekrar uykuya
dalmış gibi görülür ancak zaten hiç
uyanmamıştır. Genellikle stresli ve
korkulu dönemlerde daha çok görülür
ve çocuk yaşadığı durumu hatırlamaz.
Öneriler
Böyle bir durumda sakin olmaya
çalışın.
Çocuğunuzu uyandırmaya çalışmayın.
Kendisine zarar vermemesi için
gerekli tedbirleri alın. Yataktan
dışarı çıkacak gibi olursa etrafını
destekleyin.
Kısa bir süre sonra tekrar sakin bir
şekilde uykuya dalacağını unutmayın.
Gece korkularının her zaman önemli
bir sorunu göstermediğini unutmayın.
Gece korkuları genellikle okul
çağında son bulur, devam ederse
doktorunuza danışın.
Uyurgezerlik ve uykuda konuşma
Gece korkularında olduğu gibi
uyurgezerlik ve uykuda konuşma da
çocuk derin uykuda iken oluşur.
Çocuk etrafındakilere cevapsızdır ve
genellikle uyandırılamaz. Uyansa
bile olayı hatırlamaz genellikle
kendi kendilerine yataklarına geri
dönerler. Uyurgezerlik ailesel
özellik gösterebilir. Büyük
çocuklarda aynı gecede birkaç kez
tekrarlayabilir. Eğer bu konuda
endişeleriniz varsa veya uzun süre
devam ederse doktora danışmalısınız.
Öneriler
Çocuğunuzun kendini yaralamayacağı
bir ortam hazırlayın.
Çocuğun evi terk etmemesi için dış
kapıları kilitleyin.
Merdivenlere engel koyun.
Uyandırmaya çalışmayın yavaşça
yatağına yönlendirin o yatağını
bulacaktır.
Uyurgezerlik ve uykuda konuşma da
genellikle çocuğunuz fazla
yorulduğunda veya stres altındaysa
oluşur. Çocuğunuzun düzenli
uyumasını sağlayarak uyurgezerlik ve
uykuda konuşmayı engelleyebilirsiniz
..
Diş gıcırdatma
Çocuklarda sık görülür, genellikle
dişlere için zarar vermez. Sıkıntı
ve gerginlik ile ilişkili olabilir.
kısa bir süre içinde kaybolur.
Bununla birlikte yeni bir stresli
durumda tekrar ortaya çıkabilir.
Çocuğunuzun uyku problemleri ile
başa çıkmak zorlayıcı olabilir.
Çocuğunuz sizi bütün gece uyanık
tuttuğu zaman altüst olmanız
kaçınılmazdır. Anlayışlı olmaya
çalışın. Bazen özellikle de boşanma,
yeni kardeş, okul problemleri gibi
stresli bir dönemde ebeveynlerin
verdiği olumsuz tepkiler problemleri
daha da kötüleştirebilir. Eğer
problem devam ediyorsa çocuğunuzun
uyumasına engel olan fiziksel veya
duygusal bir neden olabilir. Yardıma
ihtiyacınız olduğunu düşünüyorsanız
bir uyku günlüğü tutun ve
doktorunuzla sorunları tartışın.
Çoğu uyku problemlerinin sık
görüldüğünü zamanın ve doktorunuzun
yardımı ile üstesinden
gelebileceğinizi unutmayın. |
